Zewnętrzne pole tolerancji – modyfikator P

Modyfikator P – zewnętrzne pole tolerancji (P od Projected tolerance zone). Jest to wymaganie, które stosuje się szczególnie przy połączeniach kołkowych lub śrubowych, gdzie grubość łączonych elementów znacznie się rożni . W takiej sytuacji zewnętrzne pole tolerancji „pomaga” aby nie doszło do interferencji pomiędzy elementem łączonym a łączącym (śrubą lub kołkiem):

Ta pomoc polega na tym, iż pole tolerancji przesunięte jest na zewnątrz materiału, a wiec sprawdzany element (oś) musi znaleźć się w polu tolerancji, którego pozycja nie pokrywa się z elementem (w normalnej sytuacji bez modyfikatora P pole tolerancji znajduje się w „obrębie” elementu).

W szczególnych przypadkach wykonania otworu gwintowanego z pokazaną tolerancją pozycji 0,4 bez modyfikatora P mogłoby dojść do sytuacji, gdzie wystąpi ekstremalna odchyłka prostopadłości. Ta odchyłka mogłaby spowodować kontakt wspomnianych elementów. Tej sytuacji można zaradzić na parę sposobów:

Przede wszystkim można przeprowadzić analizę połączenia, rozpisać grubości elementów i sprawdzać przy jakich warunkach brzegowych(grubości elementów) i maksymalnej odchyłce pozycji jeszcze nie dojdzie do kontaktu. W takim rozwiązaniu trzeba wziąć pod uwagę wiele czynników. Finalnie analiza prowadzi do zacieśnienia tolerancji bez zmiany grubości łączonych elementów.

Innym prostym rozwiązaniem (niekoniecznie polecanym) jest właśnie zacieśnienie tolerancji 0,4 do niższej wartości (np. 0,1). Czy takie rozwiązanie jest dobre? Pamiętajmy, ze wtedy dosyć mocno zacieśniamy tolerancję, a wiec skutkuje to nie tylko zacieśnieniem ewentualnej odchyłki prostopadłości w pozycji ale generalnym zacieśnieniem dopuszczalnego błędu pozycji. Tracimy możliwość ewentualnej dopuszczalnej odchyłki pozycji w sensie odchylenia od pozycji nominalnej w kierunku XY (bez nachylenia).

Decydując się na modyfikator P uzyskujemy pożądany efekt, bez zacieśniania wymagania pozycji. Wysokość zewnętrznego pola tolerancji jest większa niż głębokość otworu gwintowanego, dlatego właśnie ewentualna odchyłka prostopadłości jest pod kontrolą.

Opublikowany w GD&T

Dodaj komentarz