Modyfikatory wg ISO 1101

W najnowszym wydaniu normy ISO 1101 (2017) pojawiły się bardzo ciekawe a do tego bardzo potrzebne modyfikatory elementów skojarzonych. Okazały się one bardzo przydatne (a przede wszystkim racjonalne) po tym, gdy wg ISO zdefiniowane zostały poszczególne typy wymniarów (tutaj odsyłamy do poprzednich wpisów nt. wymiarów wg ISO).

Pamiętaj: Skojarzenie to odwzorowanie elementu za pomocą określonego kryterium.

Dlaczego?

Powód jest bardzo prosty – po tym, gdy pojawiły się poszczególne typy wymiarów (wymiar dwupunktowy, pasowania itd.) należało oczywiście zdefiniować również poszczególne rodzaje elementów (związane z elementami wymiarowalnymi, opisanymi wymiarami), które podlegają kontroli za pomocą tolerancji geometrycznych. Najprostszy przykład:

Rysunek opisuje wymaganie pozycji osi otworu, który opisany jest wymiarem pasowania (modyfikator E). Mówiąc krótko: rozmiar otworu zdefiniowany jest jako średnica pasowania, natomiast w ramce tolerancji zdefiniowany jest dopuszczalny błąd pozcyji osi tego otworu.

Pytanie brzmi: jakiej osi? Odpowiedź jest prosta – osi otworu, która domyślnie wg ISO zdefiniowana jest jako oś rzeczywista. Oś rzeczywista (lub linia środkowa zaobserwowana) to zbiór punktów środkowych. Można je wyznaczyć (punkty środkowe) jako środki okręgów średnich wyznaczonych w poszczególnych przekrojach danego elementu (tutaj otworu).

Pojawia się kolejne pytanie: dlaczego sprawdzamy wymiar jako wymiar pasowania, natomiast pozycję jako pozycję osi rzeczywistej? Tutaj przechodzimy do istoty tego wpisu: dopiero w najnowszym wydaniu ISO pojawiły się zapisy, które pozwoliły dostosować typ elementu sprawdzanego do typu wymiaru. Pojawiły się odpowiednie modyfikatory, które określają typ elementu skojarzonego:

Użycie modyfikatora N wskazuje na element skojarzony typu minimalny opisany (dla elementów zewnętrznych).

Użycie modyfikatora X wskazuje na element typu maksymalny wpisany (dla elementów wewnętrznych)

Użycie modyfikatora C wskazuje na element skojarzony typu Czebyszewa (minimalnej strefy).

Użycie modyfikatora G wskazuje na element typu Gauss (najmniejszych kwadratów)

Użycie modyfikatora T wskazuje na element typu Styczny

Używając odpowiedniej kombinacji typu wymiaru oraz modyfikatora w ramce tolerancji, konstruktor nie powinien mieć już problemu z odpowiednią definicją poszczególnych wymagań.

Opublikowany w GD&T

Dodaj komentarz