Kolejność baz w ramce tolerancji

To w jakiej kolejności zapiszemy sekwencję baz w ramce tolerancji ma oczywiście istotny wpływ produkowaną część. Poprzez odpowiedni układ baz pokazujemy przede wszystkim relację różnych elementów tej samej części między sobą. Jeżeli zmienimy kolejność zapisu poszczególnych baz w ramce tolerancji – zmienimy relację elementów. Dodatkowo: dodając odpowiedni modyfikator do wybranego symbolu bazy – również wpływamy na interpretację zapisu.

Baza pokazana w ramce tolerancji jako pierwsza to Baza Główna. Kolejne segmenty pokazują bazę Drugorzędną i Trzeciorzędną,

Poniższy przykład powinien dobitnie wyjaśnić w czym rzecz:

bazy rysunek techniczny
Bazy GD&T

W przypadku zapisu po lewej stronie, gdzie układ baz zdefiniowany jest jako |A|B|, bazą główną jest płaszczyzna A, natomiast płaszczyzna B jest bazą drugorzędną. Co to znaczy? To oczywiście oznacza, iż baza A odejmuje 3 stopnie swobody , natomiast baza B odejmuje kolejne dwa stopnie swobody tego układu. W skrócie: baza A wyznacza główny kierunek układu oraz “0” na płaszczyźnie głównej, natomiast baza B precyzuje “0” (początek) drugiej osi. W tym wypadku “0” trzeciej osi nie jest zdefiniowane (a więc jeden stopień swobody pozostaje otwarty). Tak więc część do sprawdzenia warunku byłaby usytuowana jak na szkicu.

W drugim wypadku, gdzie układ baz zdefiniowany jest jako |B|A|, bazą główną jest płaszczyzna B, natomiast płaszczyzna A jest bazą drugorzędną. Tutaj układ bazowy wyznaczony jest z tych samych elementów, lecz w innej kolejności. W przypadku wykonania serii takich produktów, gdzie elementy bazowe obarczone byłyby relatywnie dużymi błędami kształtu, otrzymalibyśmy rożne wyniki pomiarów (CMM) dla pozycji otworu ( w przypadku “ekspyrementowania” z kolejnością ustalania baz).

W tym wypadku wniosek jest jeden: kolejność ustalania baz ma pierwszorzędne znaczenie w czasie wyznaczania baz w operacji kontroli wyrobu. Zawsze należy jednoznacznie odtworzyć zapis rysunkowy – nigdy nie można zmieniać kolejności wyznaczania baz!

Opublikowany w Bazy

2 myśli na temat “Kolejność baz w ramce tolerancji

  1. Pierwszą powinna chyba być baza “C”, leżąca w płaszczyźnie rysunku – prostopadła do baz “A” i “B” i wyznaczająca kierunek osi otworu (domyślnie prostopadły do “C”).
    Tak czy nie?

    1. Teoretycznie tak – szkic jest uproszczony, aby nie pokazywać trzeciej bazy, ponieważ jej kolejność w każdym z tych dwóch przypadków nie zmieniała by się i efekt nie byłby tak widoczny jak na tym przykładzie (zmiana kolejności bazy głównej).

      Praktycznie – również tak, z bazą -C- jako bazą główną byłoby tak jak ma być.

Dodaj komentarz